TARSİM Tarım Sigortası Nedir? Devlet Destekli Poliçe Rehberi

Tarımda emeğin karşılığı tek bir dolu yağışıyla, bir don gecesiyle ya da hayvan hastalığıyla kaybolabilir. TARSİM, bu riskleri devlet destekli bir sistem içinde sigortalayan yapıdır ve priminin önemli bir bölümü devlet tarafından karşılanır.

Bu yazıda TARSİM'in nasıl çalıştığını, hangi ürünleri kapsadığını, poliçe yaptırmak için hangi kayıtların güncel olması gerektiğini ve hasar anında ne yapılacağını anlattık. Altıntaş ve Kütahya çevresindeki üreticiler için poliçe işlemlerini biz yürütüyoruz.

TARSİM nedir?

TARSİM, Tarım Sigortaları Havuzu'nun kısaltmasıdır. 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu ile kurulmuştur ve tarımsal riskleri tek bir havuzda toplar. Çalışma biçimi şöyledir:

• Poliçe, yetkili sigorta acenteleri aracılığıyla düzenlenir.
• Primin bir kısmını devlet karşılar; kalan kısmı üretici öder. Destek oranı ürün grubuna göre değişir ve her yıl yeniden belirlenir.
• Hasar tespiti, TARSİM'in görevlendirdiği eksperler tarafından yapılır.
• Tazminat, havuzun ortak kaynağından ödenir; tek bir sigorta şirketinin riski değildir.

Bu yapı sayesinde, tek başına sigortalanması güç olan tarımsal riskler üretici için ulaşılabilir hale gelir.

Hangi ürünler sigortalanabilir?

Bitkisel ürün sigortası

Tarla bitkileri, meyve, sebze ve bağ gibi açık alanda yetiştirilen ürünleri kapsar. Temel risk doludur; paket kapsamında fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem ile sel ve su baskını da yer alır. Belirli meyve türleri için don teminatı ayrıca alınabilir ve bunun kendi başvuru takvimi vardır.

Sera sigortası

Örtüaltı üretimde hem sera yapısını hem içindeki ürünü güvence altına alır. Dolu, fırtına, kar ağırlığı, yangın ve sel gibi riskler kapsamdadır.

Büyükbaş ve küçükbaş hayvan hayat sigortası

Kulak küpesi takılı ve kayıt sisteminde görünen hayvanlar için hastalık, kaza ve benzeri nedenlerle ölüm ile zorunlu kesim durumlarını karşılar.

Kümes hayvanları sigortası

Biyogüvenlik ve hijyen şartlarını sağlayan işletmelerdeki kümes hayvanları için düzenlenir.

Su ürünleri sigortası

Kayıtlı yetiştiricilik tesislerindeki balık varlığını kapsar.

Arıcılık (arılı kovan) sigortası

Arıcılık Kayıt Sistemi'ne kayıtlı, plakalı kovanlar için düzenlenir.

Köy bazlı kuraklık verim sigortası

Belirli ürünlerde, kuraklık nedeniyle köy ortalamasının altında kalan verim kaybını karşılayan ayrı bir üründür. Uygulandığı iller ve ürünler yıldan yıla değişir.

Poliçe yaptırmanın ön şartı: kayıtlarınız güncel olmalı

TARSİM poliçesi, resmi kayıtlar üzerinden düzenlenir. Kayıt eksikse ya da güncel değilse poliçe yapılamaz. Ürün grubuna göre aranan kayıtlar:

• Bitkisel ürün ve sera: Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydı. Sera için ayrıca Örtüaltı Kayıt Sistemi (ÖKS).
• Büyükbaş: TÜRKVET kaydı ve kulak küpesi.
• Küçükbaş: Koyun-Keçi Kayıt Sistemi kaydı.
• Arıcılık: Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS) ve kovan plakaları.
• Su ürünleri: Su Ürünleri Kayıt Sistemi kaydı.

Pratik tavsiye: parsel bilgileriniz, ekili ürün ve alan beyanınız ÇKS'de güncel değilse önce İlçe Tarım Müdürlüğü'nde güncelleyin. Yanlış beyan edilmiş alan, hasar anında eksik tazminat demektir.

Başvuru zamanı neden önemli?

TARSİM'de her ürün için başvuru dönemi vardır ve bu dönemler risk gerçekleşmeden önce kapanır. Birkaç örnek davranış kuralı:

• Dolu riski için poliçeyi ekim/dikim sonrası, riskin yoğunlaştığı dönemden önce yaptırın.
• Don teminatının başvuru takvimi daha erkendir ve çiçeklenme öncesinde kapanır; "bahar gelince düşünürüm" yaklaşımı bu teminatı kaçırtır.
• Poliçede bekleme süresi uygulanabilir; poliçe yapıldığı gün başlamayabilir.

Tarihler her yıl yeniden belirlendiği için burada tarih yazmıyoruz. Ürününüz için geçerli başvuru dönemini bizden teyit edebilirsiniz.

Prim nasıl belirlenir?

TARSİM priminde acenteler arasında fiyat farkı yoktur; tarife havuz tarafından belirlenir. Primi etkileyen unsurlar:

• Ürün cinsi ve beklenen verim
• Parselin bulunduğu il ve ilçenin risk sınıfı
• Seçilen teminat paketi (don gibi ek teminatlar primi artırır)
• Sigorta bedeli (birim fiyat × beyan edilen verim × alan)
• Seçilen muafiyet oranı

Devlet prim desteği düşüldükten sonra kalan tutar üreticiye kalır ve çoğu üründe taksitlendirilebilir.

Hasar durumunda ne yapmalı?

1. Hemen bildirin. Hasarı öğrendiğiniz andan itibaren belirli bir süre içinde TARSİM'e ihbar etmeniz gerekir. Süre kaçarsa tazminat hakkı tartışmalı hale gelir.
2. Ürüne dokunmayın. Eksper gelmeden hasarlı ürünü hasat etmeyin, kaldırmayın, ilaçlamayın.
3. Belgeleyin. Hasarın hemen ardından tarihli fotoğraf çekin; parselin genel görüntüsünü ve yakın plan zararı birlikte kaydedin.
4. Hayvan hasarlarında ölüm halinde veteriner raporu ve kulak küpesi numarası gerekir; küpeyi saklayın.
5. Eksper raporunu okuyun. Tespit edilen hasar oranına itirazınız varsa, süresi içinde itiraz hakkınız vardır.

Sık sorulanlar

Kiracıyım, poliçe yaptırabilir miyim?

ÇKS kaydı sizin adınıza yapılmışsa poliçe düzenlenebilir. Kayıt mülk sahibi adınaysa poliçe de onun adına çıkar.

Dolu düştü ama ürünün bir kısmı sağlam, yine de ödeme alır mıyım?

Evet. Tazminat, eksperin tespit ettiği hasar oranı üzerinden hesaplanır; tam kayıp şartı yoktur. Ancak poliçedeki muafiyet oranının altında kalan hasarlar ödenmez.

Her risk kapsamda mı?

Hayır. Kötü tarımsal uygulamalar, hastalık ve zararlı kaynaklı verim kayıpları (ayrı teminat alınmadıysa), bakımsızlık ve beyan dışı ürünler kapsam dışıdır. Hangi riskin hangi pakette olduğunu poliçe öncesi netleştirin.

Birden fazla parselim var, hepsi tek poliçede mi?

ÇKS'de kayıtlı parselleriniz aynı poliçede toplanabilir. Her parselin alanı ve ürünü ayrı ayrı yazılır.

Altıntaş ve Kütahya'da TARSİM işlemleriniz

TARSİM poliçesinde fiyat her acentede aynıdır; fark, işin doğru kurulmasında ortaya çıkar: kayıtların güncelliğinin kontrolü, doğru teminat paketinin seçilmesi, başvuru döneminin kaçırılmaması ve hasar anında sürecin takibi.

Altıntaş merkez ofisimizden bölgedeki üreticilere bu konularda destek veriyoruz. Parsel ve ürün bilgilerinizle teklif formumuzu doldurabilir ya da doğrudan bize ulaşabilirsiniz; hangi teminatın size uygun olduğunu ve başvuru takvimini birlikte değerlendirelim.